De effectiviteit van een delay spray, delay gel of delay crème wordt in belangrijke mate bepaald door de transdermale kinetiek van het werkzame bestanddeel op de specifieke huid van de penis. De penishuid verschilt substantieel van huid elders op het lichaam, en deze anatomische bijzonderheden hebben directe consequenties voor absorptiesnelheid, optimale intrektijd en doseerstrategie.
De penishuid, met name ter hoogte van de glans en het frenulum, heeft een uitzonderlijk dun stratum corneum van slechts 5 tot 15 cellagen, vergeleken met 15 tot 30 cellagen op de meeste andere lichaamslocaties. Dit dunne stratum corneum resulteert in een hogere transdermale permeabiliteit: werkzame stoffen bereiken de onderliggende epidermis en dermis aanzienlijk sneller dan op bijvoorbeeld de onderarm. De rijke vascularisatie van de peniele dermis versnelt vervolgens de lokale distributie van het werkzame bestanddeel naar de sensorische zenuwuiteinden.
Lidocaïne, het meest gebruikte werkzame bestanddeel in delay sprays, is een amide-type lokaal anestheticum met een molecuulgewicht van 234 dalton en een pKa van 7,9. Bij huid-pH (circa 5,5) bevindt het grootste deel van de lidocaïne zich in geïoniseerde (geprotoneerde) vorm, die de lipide huidbarrière minder goed passeert. Formuleerders compenseren dit door de pH van het product iets te verhogen richting fysiologische waarden, waardoor een groter percentage niet-geïoniseerde lidocaïne beschikbaar komt voor transmembrane passage. Daarnaast gebruiken veel delay sprays vluchtige oplosmiddelen zoals ethanol die het stratum corneum tijdelijk permeabeler maken en na verdamping de lidocaïne als een geconcentreerde film op de huid achterlaten.
De intrektijd, de periode tussen aanbrengen en het moment waarop het product zijn effect bereikt, bedraagt bij lidocaïne-gebaseerde delay sprays doorgaans 5 tot 15 minuten. Gedurende deze periode diffundeert de lidocaïne door het stratum corneum naar de dermale zenuwuiteinden. Te vroeg beginnen met seksuele activiteit betekent dat de natriumkanaalblokkade nog niet volledig is opgebouwd, waardoor het effect suboptimaal is. Te lang wachten heeft doorgaans geen nadelig effect, aangezien de lokale concentratie na volledige absorptie stabiel blijft gedurende circa 30 tot 60 minuten.
Benzocaïne, het alternatieve werkzame bestanddeel dat in sommige delay producten wordt gebruikt, is een ester-type lokaal anestheticum met een lager molecuulgewicht (165 dalton) en een hogere lipofilie dan lidocaïne. Deze eigenschappen resulteren in een snellere penetratie door het stratum corneum en een iets snellere onset, maar ook in een kortere werkingsduur doordat benzocaïne sneller wordt gemetaboliseerd door lokale esterases in de huid.
Het risico van overdracht naar de partner is een veelgenoemde praktische overweging. Wanneer een delay spray of gel niet voldoende tijd krijgt om volledig te absorberen, kan het resterende product bij huidcontact worden overgedragen. Dit kan bij de partner leiden tot ongewenste gevoelsvermindering. De optimale strategie is om de aanbevolen intrektijd te respecteren en eventueel overtollig product voorzichtig af te vegen of af te wassen voordat het intieme contact begint. Het gebruik van een condoom vormt een effectieve fysieke barrière die overdracht vrijwel volledig voorkomt en tegelijkertijd bescherming biedt.
Delay gels en delay crèmes hebben een afwijkend kinetisch profiel ten opzichte van sprays. De hogere viscositeit zorgt voor een langzamere spreiding over het huidoppervlak en een gelijkmatigere, meer geleidelijke afgifte van het werkzame bestanddeel. Dit resulteert in een minder abrupte onset en een meer voorspelbare verdeling van het verdovende effect over het behandelde gebied. Voor mannen die een spray als te snel of te direct ervaren, kan een gel of crème een comfortabeler alternatief bieden met een zachter opbouwend effect.