Wie een negligé koopt, koopt een stukje geschiedenis. Het woord is Frans, het kledingstuk was ooit zwaar en lang, en een van de beroemdste voorlopers droeg een koningin. Waar de babydolls uitleggen hoe een babydoll, een teddy en een negligé van elkaar verschillen, gaat het hier om de vraag hoe het negligé zo werd.
Negligé betekent verwaarloosd
Negligé komt van het Franse woord négligé, dat letterlijk verwaarloosd of nonchalant betekent. Het werkwoord négliger betekent veronachtzamen. Een vrouw die en négligé was, droeg dus kleding waarin ze er bewust niet formeel uitzag. In het Frans heette zo'n kledingstuk ook wel déshabillé, letterlijk: uitgekleed. Je spreekt negligé uit als negliezjee, met de klemtoon op het einde. In Nederland en België zie je het woord ook vaak zonder accent, als neglige of negligee.
Sinds 1784 in het Nederlands
In het Nederlands duikt het woord negligé op in 1784 en 1785, volgens het Woordenboek der Nederlandsche Taal. Dat is het grootste historische woordenboek van de Nederlandse taal. Een woordenlijst uit 1858 omschrijft een negligé als een nacht- of morgengewaad, ook wel een huiskleed. Het negligé was in Nederland toen dus geen lingerie, maar kleding voor binnenshuis, voor de ochtend en de avond.
Een koningin in een nachthemd
Rond diezelfde tijd, in 1783, hing op de Salon in Parijs een portret van Marie Antoinette, geschilderd door Élisabeth Vigée Le Brun. De koningin droeg daarop een eenvoudige jurk van witte mousseline, het soort jurk dat toen normaal alleen als onderkleding werd gedragen. Het publiek vond het een schandaal: een koningin in iets wat leek op een nachthemd. Vigée Le Brun haalde het portret weg en schilderde de koningin opnieuw, in formele kleding.
De chemise wordt mode
Toch sloeg de jurk aan. Hij heette chemise à la reine, de chemise van de koningin, en werd in de jaren tachtig van de achttiende eeuw populair bij modieuze vrouwen. Toen de Amerikaanse Abigail Adams in 1784 Parijs bezocht, was ze geschokt door hoe doorschijnend die jurken waren. Het woord chemise, Frans voor hemd, hangt sindsdien aan een luchtig jurkje. Zo werd een stuk onderkleding in een paar jaar een jurk die je liet zien. Een chemise van Forplay bij Sexyjoy draagt dus een naam met een lange voorgeschiedenis.
Van zwaar naar doorschijnend
Het eerste negligé leek nog op de zware dagjurk van zijn tijd, van top tot teen. In de jaren twintig van de vorige eeuw ging het negligé meer lijken op de satijnen avondjurk van die jaren. In 1941 stond actrice Rita Hayworth in het tijdschrift Life op een foto in een negligé met kant, een beeld dat de moderne stijl aankondigde. Volgens Wikipedia werd nachtkleding pas na de Tweede Wereldoorlog vooral sensueel in plaats van praktisch.
Nylon maakt het negligé voor iedereen
Na de oorlog kwamen goedkope synthetische stoffen op, zoals nylon. Daardoor werd het negligé geen luxe meer voor een kleine groep, maar iets wat iedereen kon kopen. Tussen de jaren veertig en zeventig werd het negligé bovendien steeds korter. Het negligé zoals je het nu kent, kort, doorschijnend en met kant, is dus nog geen honderd jaar oud. Dat zie je nog aan de etiketten: de nachtjaponnen van Magic Silk zijn van nylon met spandex, de chemises van Forplay van polyester met elastaan.
Het negligé is terug
Lang leek de pyjama te winnen. Volgens onderzoeksbureau Mintel, in 2004 aangehaald door de BBC, was het negligé in het Verenigd Koninkrijk maar 4 procent van de verkochte nachtkleding. Toch groeide juist dat deel het snelst: 18 procent in vijf jaar, tegen 7 procent voor de pyjama. Mintel noemde Sex and the City en de terugkeer van mode uit de jaren twintig tot veertig als reden. Ook in Nederland hoort het negligé weer gewoon bij de lingerie, naast de babydolls en body's.