Alternatief voor glijmiddel: wat kan veilig en wat beter niet?

Het beste alternatief voor glijmiddel hangt af van het moment. In een noodgeval helpt speeksel even, en plantaardige olie kan zolang je geen latex condoom gebruikt. Vaseline, bodylotion en zeep laat je staan, want die kunnen je vagina irriteren of een condoom verzwakken. Hieronder zie je per huismiddel wat wel en niet kan, en welk natuurlijk glijmiddel een veilige vervanger is.

Wat kun je gebruiken als alternatief voor glijmiddel?

Als alternatief voor glijmiddel kun je in een noodgeval speeksel gebruiken, en zonder condoom ook een zuivere plantaardige olie zoals kokosolie. Een natuurlijk glijmiddel op waterbasis is het veiligste alternatief, want dat werkt met condooms, speeltjes en een gevoelige vagina. Bodylotion, vaseline, zeep en douchegel gebruik je niet.

Glijmiddel is geen luxe. Het vermindert wrijving, en daarmee pijn en kleine wondjes. Soms is er gewoon even niets in huis, of wil je liever iets zonder een lange ingrediëntenlijst. Begrijpelijk, en er bestaan ook echt goede opties. Het punt is alleen dat niet elk potje uit de keuken of de badkamer geschikt is voor slijmvlies.

Eén gratis alternatief wordt vaak vergeten: tijd. Opwinding maakt je vagina vochtig, schrijft Thuisarts. Wie het voorspel niet overslaat, heeft soms minder nodig dan gedacht. Waarom dat loont, lees je in onze blog over glijmiddel gebruiken tijdens de seks.

Alle huismiddelen op een rij

Deze tabel laat per middel zien of het geschikt is voor de vagina, voor anale seks, met een latex condoom en met een siliconen speeltje. Groen is prima, oranje kan met een kanttekening en rood gebruik je niet.

De twee bovenste rijen zijn gewone glijmiddelen, ter vergelijking. Ze laten meteen zien waar de huismiddelen tekortschieten: vrijwel geen enkel middel uit de keuken is tegelijk veilig voor je slijmvlies, je condoom en je speeltje.

Is spuug een goed glijmiddel?

Spuug is een redelijk glijmiddel voor even, maar geen goed glijmiddel voor langer. Speeksel droogt snel op en wordt dan juist plakkerig. Voor een korte vrijpartij of het begin van het voorspel werkt het, voor anale seks is het te dun. Het is wel veilig met condooms en speeltjes.

Houd er rekening mee dat je met speeksel ook bacteriën uit je mond overbrengt. Heb je een koortslip, dan gebruik je geen speeksel, want het virus kan zo op je geslachtsdelen terechtkomen. En wie steeds opnieuw moet likken om bij te smeren, merkt vanzelf waarom er tubes bestaan.

Kokosolie en andere oliën: kan dat?

Kokosolie en andere plantaardige oliën kun je gebruiken zolang je geen latex condoom gebruikt. Olie glijdt lang en voelt zacht aan, maar vet maakt latex minder sterk, en in de vagina geeft olie meer kans op een schimmelinfectie. Voor massage en handwerk is het prima, voor penetratie met een condoom niet.

Soa Aids Nederland is daar in zijn uitleg over condooms duidelijk over: vet en olie zorgen dat een condoom minder goed werkt, dus geen massageolie, olijfolie, bodylotion of vaseline. Kies bij een condoom iets op basis van water of siliconen. Wie toch olie wil gebruiken, kan uitwijken naar latexvrije condooms, want die zijn wel bestand tegen olie.

In een Amerikaans onderzoek hadden vrouwen die olie in de vagina gebruikten vaker een schimmelinfectie, en wie vaseline gebruikte vaker een bacteriële vaginose (Brown e.a., 2013, Obstetrics & Gynecology). Het ging om een verband, geen hard bewijs, maar het past bij wat je van vet op slijmvlies mag verwachten.

Let op: olie en een latex condoom gaan niet samen. Het condoom kan scheuren of lekken zonder dat je het merkt, en dan beschermt het niet meer tegen zwangerschap en soa's. Is het toch gebeurd, lees dan bij Soa Aids Nederland of de GGD wat je kunt doen.

Wat gebruik je beter nooit als glijmiddel?

Gebruik nooit zeep, douchegel, bodylotion, handcrème, vaseline, babyolie, boter of margarine als glijmiddel. Die producten zijn niet voor slijmvlies gemaakt. Ze bevatten parfum, conserveermiddelen of vet, en kunnen irritatie geven, een infectie uitlokken of een condoom stukmaken.

• Zeep en douchegel. Volgens Thuisarts over schimmel in de vagina is lauw water genoeg om je te wassen. Zeep, ook speciale intieme zeep, irriteert de binnenkant van je vagina.
• Bodylotion en handcrème. Parfum en conserveermiddelen kunnen irritatie geven, en het vet verzwakt latex. Lotion trekt bovendien snel in.
• Vaseline en babyolie. Plakt lang, is lastig weg te wassen en verzwakt latex. Thuisarts over pijn bij het vrijen raadt vaseline-paraffinezalf wel aan als beschermlaagje op geïrriteerde huid aan de buitenkant, maar dat is iets anders dan glijmiddel.
• Boter en margarine. Sensoa noemt in zijn uitleg over glijmiddel vaseline, olijfolie, margarine en babyolie in één adem als producten die meestal niet geschikt zijn. Bewaar de boter voor je boterham.
• Aftersun en andere gels met alcohol. Aloë vera klinkt onschuldig, maar veel aftersuns bevatten alcohol, parfum of verkoelende stoffen. Dat prikt.

Waarom is je vagina zo gevoelig voor wat je gebruikt?

Je vagina is gevoelig omdat ze een eigen, licht zuur milieu heeft met goede bacteriën die ongewenste bacteriën en schimmels op afstand houden. Parfum, zeep en vet kunnen dat evenwicht verstoren. Dan liggen jeuk, een schimmelinfectie of een bacteriële vaginose op de loer.

Ook in gewoon glijmiddel zitten soms stoffen die irriteren. Soa Aids Nederland noemt in een artikel over condooms en glijmiddel conserveringsmiddelen, geurstoffen, smaakstoffen en glycerine als ingrediënten die tot irritatie kunnen leiden. Merk je na het vrijen vaak jeuk of branderigheid, probeer dan een glijmiddel zonder die stoffen. De Wereldgezondheidsorganisatie adviseert daarnaast glijmiddel dat niet te geconcentreerd is: een osmolaliteit van liefst 380 mOsm/kg of lager, en hooguit 1.200. Een te "sterke" gel trekt vocht uit het slijmvlies (WHO, 2012).

Verandert je afscheiding van kleur of geur, of blijft het jeuken, laat het dan nakijken bij de huisarts. Meer over wat normaal is, lees je in onze blog over afscheiding en vaginale gezondheid.

Wat is een natuurlijk glijmiddel, en waar let je op?

Een natuurlijk glijmiddel is een glijmiddel op waterbasis met vooral plantaardige ingrediënten, zoals aloë vera of carrageen uit zeewier, en zonder parfum of parabenen. Zo puur als een huismiddel, maar gemaakt voor slijmvlies en veilig met condooms en speeltjes.

Let bij het kiezen op drie dingen. Staat er "waterbasis" en "veilig met latex condooms" op de verpakking? Is het vrij van parfum? En noemt de fabrikant geschiktheid voor speeltjes? Het woord "natuurlijk" zelf is niet beschermd, dus de ingrediëntenlijst zegt meer dan de voorkant.

Het Vegan Waterbasis Glijmiddel van Natural Pleasure is volgens de fabrikant vegan, dermatologisch getest, veilig met latex condooms en neutraal van geur en smaak. Het Superglide Biologisch Vegan Glijmiddel gebruikt carrageen tegen droogheid, en Nature Lube bevat aloë vera.

Lees ook: welk soort glijmiddel bij je past

Welk natuurlijk glijmiddel past bij jou?

Welk natuurlijk glijmiddel bij je past, hangt af van waarvoor je het gebruikt. Met een condoom of een siliconen speeltje kies je altijd waterbasis. Bij een gevoelige vagina let je op aloë vera en een aangepaste zuurgraad. En wie ook wil masseren, pakt een 2-in-1.

• Gevoelige vagina. Pjur Woman Aloe heeft volgens de fabrikant een zuurgraad die is afgestemd op de intieme zone, is vrij van parabenen en paraffine en werkt met latex condooms en alle speeltjes.
• Als vervanger van aloë uit de keuken. De Bio Aloe Vera Intimate Gel combineert aloë met kamille. De fabrikant noemt condooms en speeltjes niet, dus kies bij een condoom liever een van de andere.
• Massage en seks in één. De 2-in-1 massage en glijmiddel op waterbasis is biologisch en vegan, dus je hoeft niet te wisselen tussen olie en glijmiddel, en een condoom blijft veilig.
• Met een siliconen speeltje. Altijd waterbasis. Hoe je materialen herkent, lees je in welk sextoy-materiaal veilig is.

Meer keus vind je in de collectie glijmiddelen op waterbasis. Droogt waterbasis bij anale seks of onder de douche te snel op, kijk dan bij de siliconen glijmiddelen, want die blijven langer glad, maar niet in combinatie met siliconen speeltjes. Het hele aanbod staat bij glijmiddelen, en condooms vind je in de collectie condooms.

Welk alternatief voor glijmiddel kies jij?

Speeksel en olie redden je een keer uit de brand, maar ze zijn geen vaste oplossing. Het veiligste alternatief voor glijmiddel is een natuurlijk glijmiddel op waterbasis: zo puur als je wilt, en wel gemaakt voor waar je het voor gebruikt. Leg er één naast je bed, dan hoef je nooit meer in de keukenkast te zoeken.

Heb jij weleens een huismiddel geprobeerd, en hoe beviel dat? Laat het weten in de reacties.