Erectieproblemen: oorzaken en wat echt helpt om je erectie te verbeteren

Van erectieproblemen spreek je als je penis regelmatig niet stijf genoeg wordt, of niet stijf blijft, om te vrijen zoals je zou willen. Één avond waarop het niet lukt, is geen probleem, maar volgens Thuisarts heeft 1 op de 10 mannen er regelmatig last van. Meestal is het een mix van lichamelijke factoren (bloedvaten, zenuwen, hormonen, medicijnen) en wat er in je hoofd gebeurt. Wat helpt: gezonder leven, de druk eraf halen, een hulpmiddel zoals een penispomp of penisring, en erectiepillen op recept via de huisarts. Houdt het aan? Ga dan naar je huisarts, want het kan ook iets zeggen over je bloedvaten.

Wat zijn erectieproblemen precies?

Je spreekt van erectieproblemen als je penis vaak niet stijf wordt of niet stijf blijft, en je daar last van hebt, zo omschrijft Rutgers het. Artsen spreken ook van een erectiestoornis of erectiele disfunctie. Het oudere woord impotentie is geen etiket voor een persoon: je hebt last van je erectie, je bent je erectie niet. Met 'mannen' bedoelen wij, net als Rutgers, iedereen met een penis.

Hoe werkt een erectie?

Een erectie is het stijf worden van de penis doordat de zwellichamen zich vullen met bloed. Dat begint meestal in je hoofd. Wat je ziet, hoort, ruikt, voelt of fantaseert, gaat als prikkel naar je hersenen, en via de zenuwen krijgen de bloedvaten in je penis het seintje om open te gaan. De zwellichamen lopen vol bloed en drukken de afvoerende aders dicht. Zo blijft het bloed even waar het is (Thuisarts, Amsterdam UMC). Na het klaarkomen laat het enzym PDE-5 de erectie weer zakken, en precies daar grijpen erectiepillen op in (zie verderop).

Erectieproblemen en leeftijd: hoe vaak komt het voor?

Thuisarts noemt 1 op de 10 mannen, Rutgers ongeveer 6% van de Nederlandse mannen. Het verschil komt waarschijnlijk door de definitie: Rutgers telt alleen wie het vaak meemaakt én er (veel) last van heeft.

Met de jaren gaat het minder vanzelf, en dat is normaal (Thuisarts). Een Amerikaanse bevolkingsstudie van Inman en collega's (2009) vond erectieproblemen bij 2% van de mannen tussen 40 en 49 jaar, 6% tussen 50 en 59, 17% tussen 60 en 69 en 39% vanaf 70 jaar. Bovendien houdt je penis zich niet aan je agenda: een gezellig geplande vrijdagavond interesseert hem weinig als je moe of gestrest bent.

Erectieproblemen bij jonge mannen

Zowel jonge als oudere mannen kunnen erectieproblemen krijgen, al komt het bij ouderen vaker voor (Rutgers). Bij jonge mannen kunnen onzekerheid en faalangst een grote rol spelen: het lukt één keer niet, en daarna neemt je hoofd het over. Rutgers noemt ook heel veel porno kijken op jonge leeftijd, waardoor je later minder makkelijk opgewonden raakt van een echt mens (lees ook Heeft overmatig porno kijken nadelige gevolgen?). Houdt het aan, laat dan toch je bloeddruk en cholesterol checken: in de studie van Inman hingen erectieproblemen juist bij veertigers, de jongste groep, het sterkst samen met latere kransslagaderziekte.

Geen erectie meer? Dit zijn de oorzaken van erectieproblemen

Meestal spelen meerdere oorzaken tegelijk, schrijft Thuisarts, en volgens Amsterdam UMC doet de psyche bijna altijd mee, ook als er een lichamelijke reden is. Een voorbeeld van zo'n kettingreactie: door roken raken je vaten nauwer, er komt minder bloed in je penis, je gaat twijfelen en die onzekerheid maakt het de volgende keer nog lastiger.

Lichamelijke oorzaken en medicijnen

Thuisarts noemt hart- en vaatziekten, diabetes, longziekten, overgewicht, pijn, een harde plek in de penis en zenuwschade na een operatie of bestraling in de onderbuik. Rutgers noemt ook MS, nierziekten en een dwarslaesie. Zuyderland voegt daar hoge bloeddruk, hoog cholesterol en hormoonafwijkingen aan toe, zoals te weinig testosteron.

Daarnaast kunnen medicijnen meespelen, zoals bepaalde plaspillen (hydrochloorthiazide, spironolacton), middelen tegen depressie, angst of psychose, kalmeringsmiddelen en finasteride (Thuisarts). Stop er nooit op eigen houtje mee, maar vraag je huisarts naar een alternatief.

Leefstijl, alcohol en drugs

Roken, veel alcohol, weinig bewegen, overgewicht en drugs staan bij Thuisarts en Rutgers allemaal in het rijtje. Een drankje ontspant, maar volgens apotheek.nl vermindert alcohol het vermogen om een erectie te krijgen. Fiets je veel, dan drukt het zadel op zenuwen en bloedvaten in je bilnaad (Medipedia). Of dat ook echt erectieproblemen geeft, is niet zeker: in een groot onderzoek hadden fietsers wel vaker een doof gevoel, maar niet vaker erectieproblemen (Sportzorg).

Psychische en seksuele oorzaken

Stress, angst, somberheid, rouw, relatieproblemen of een nare ervaring kunnen in de weg zitten, net als ideeën uit je opvoeding of geloof, een verschil in zin, het gevoel dat je 'heel goed' moet zijn of te weinig prikkels (Thuisarts). Rutgers wijst op tijdelijke situaties, zoals een pasgeboren baby of een nieuwe baan, en op patronen: alleen lukt het wel en samen niet, of thuis niet en op vakantie wel.

Deze tabel is geen diagnose, wel een kapstok voor het gesprek met je huisarts.

Lichamelijk of in je hoofd? Doe de zelfcheck

Krijg je nog een erectie bij het wakker worden of als je masturbeert? Dan werkt je penis lichamelijk waarschijnlijk prima en zit de oorzaak eerder in de situatie, de spanning of de relatie, zegt Rutgers.

• Word je stijf bij het wakker worden, of als je alleen bent?
• Kwam het plotseling, of sloop het er in de loop van maanden in?
• Hangt het af van de situatie, de plek of de persoon met wie je bent?
• Ben je kort voordat het begon met een nieuw medicijn gestart?
• Rook je, drink je veel, of heb je een hoge bloeddruk of diabetes?

Lukt het solo wel en hangt het af van de situatie, dan wijst dat eerder op spanning; sluipt het er geleidelijk in en herken je de laatste twee vragen, laat je lichaam dan checken. Houd ook een paar weken bij wanneer het wel en niet lukt, waar je was en waar je aan dacht (Thuisarts). Zo'n penisdagboek voelt als huiswerk van de vreemdste docent ooit, maar levert meer op dan welk forum ook. Wil je verder zoeken, doe dan de oorzakentest van Rutgers.

Geen ochtenderectie meer: moet je je zorgen maken?

Niet per se. Veel mannen worden wakker zonder ochtenderectie, of hebben er een zonder het te merken, legt Rutgers uit. Lukt het bij masturberen of seks wel, dan is er lichamelijk meestal niets aan de hand. Worden je erecties op andere momenten óók minder stevig, bespreek het dan met je huisarts.

Waarom kunnen erectieproblemen een signaal voor je hart zijn?

De bloedvaten in je penis zijn smal. Worden je vaten nauwer door roken, hoge bloeddruk, hoog cholesterol of ouder worden, dan kun je dat daar al merken aan minder stevige erecties. Erectieproblemen zijn daarom een goede aanleiding om ook je hart en bloedvaten te laten nakijken.

De studie van Inman volgde ruim 1.400 mannen zonder bekende hartziekte. Bij mannen van 40 tot 49 jaar met erectieproblemen lag het aantal nieuwe gevallen van kransslagaderziekte veel hoger dan bij leeftijdgenoten zonder: 48,52 tegenover 0,94 per 1.000 persoonsjaren. Boven de 70 voorspelden erectieproblemen weinig. Het is dus een reden voor een check, niet voor paniek.

Wanneer ga je naar de huisarts?

• Het gebeurt steeds weer en je hebt er last van.
• Het begon plotseling, zonder duidelijke reden, of kort na een nieuw medicijn.
• Je hebt pijn, of je penis staat krom of heeft een harde plek (meer daarover in Peniskromming: kun je hier iets aan doen?).
• Je rookt, hebt diabetes of andere risico's voor hart en bloedvaten.
• Je wilt erectiepillen proberen.

De huisarts vraagt onder meer naar roken, alcohol en je gewicht, en of er problemen in je relatie zijn (Gezondheid en Wetenschap). Laat meteen ook je bloeddruk en cholesterol controleren, adviseert het Albert Schweitzer ziekenhuis. Voor een huisarts is dit een gewoon onderwerp, en je partner mag mee (Thuisarts).

Erectie verbeteren: wat kun je zelf doen?

Wil je erectieproblemen oplossen, begin dan bij je bloedvaten en je hoofd. Thuisarts adviseert om je erectie te verbeteren: niet roken, elke dag minstens een half uur stevig bewegen, gezond eten, een gezond gewicht en geen alcohol. Of en hoeveel het helpt, is vooraf niet te voorspellen, maar je hele lichaam vaart er in elk geval wel bij.

Leefstijl, slaap en stress

Spelen roken, drinken, drugs of overgewicht mee, dan is behandelen zonder leefstijlverandering volgens Amsterdam UMC 'dweilen met de kraan open'. Helaas bestaat er geen smoothie of wonderkruid dat opweegt tegen stoppen met roken en een dagelijkse stevige wandeling; saai advies, maar je bloedvaten zijn er dol op. Geef stress en vermoeidheid net zoveel aandacht (Rutgers), bijvoorbeeld met een vaste bedtijd.

Bekkenbodem­training: klein onderzoek, opvallend resultaat

In een gerandomiseerde studie van Dorey en collega's (2005) deden 55 mannen met minstens zes maanden erectieproblemen bekkenbodemoefeningen onder begeleiding van een fysiotherapeut, met biofeedback en leefstijladvies (de controlegroep begon daar pas na drie maanden mee). Na zes maanden had 40% weer een normale erectiefunctie, verbeterde 35,5% en zag 24,5% geen verschil. Veelbelovend, maar het blijft één kleine studie. Laat je begeleiden door een bekkenfysiotherapeut, zodat je de juiste spieren traint.

Meer prikkels en meer tijd

Hoe ouder je wordt, hoe meer directe aanraking je penis nodig heeft (Rutgers). Denk aan steviger vasthouden, een hand of mond, erotische beelden of fantasie. Een laagje glijmiddel op waterbasis maakt aanraking intenser, en een van de kleine bulletvibrators tegen de eikel, het toompje of het perineum geeft een extra zetje (Rutgers, Thuisarts).

Prestatiedruk en faalangst: hoe doorbreek je de vicieuze cirkel?

Faalangst ontstaat vaak na een paar keer dat het niet lukte. Je wordt bang dat het weer misgaat, zit tijdens het vrijen in je hoofd in plaats van bij je gevoel, en juist daardoor lukt het opnieuw niet (Rutgers). Een erectie is misschien het enige in je leven dat slechter gaat naarmate je beter je best doet, dus de uitweg is de druk eraf halen.

Dit stappenplan combineert de erectie-oefening van Rutgers met de streelafspraak van Thuisarts. Het kost volgens Rutgers wat tijd, dus haast je niet.

1. Spreek een streelperiode af met je partner, bijvoorbeeld drie weken: aanraken en genieten, zonder gemeenschap en zonder 'moeten' (Thuisarts).
2. Oefen solo: wek een erectie op, laat hem zakken en wek hem opnieuw op, drie keer achter elkaar. Doe dit drie keer per week of om de dag, 15 tot 20 minuten, want één keer per week is volgens Rutgers te weinig.
3. Na drie of vier geslaagde keren doe je dezelfde oefening samen, nog zonder gemeenschap.
4. Daarna herhaal je hem samen, en nu mag gemeenschap wel als het goed voelt.
5. Lukt de volgende stap na zes tot acht weken niet, ga dan naar de huisarts of zoek een seksuoloog via de NVVS.

Als het halverwege wegzakt

Stop dan niet meteen, maar ga door met strelen en zoenen, zodat de opwinding kan terugkomen (Rutgers). Vrij bovendien alleen als je zin hebt, en verleg je aandacht van 'hoe doe ik het' naar 'wat voel ik'.

Hoe praat je met je partner over erectieproblemen?

Seksproblemen heb je in een relatie nooit helemaal alleen, zegt Thuisarts, en je partner kan zelfs gaan twijfelen aan de eigen aantrekkingskracht. Kies een rustig moment buiten de slaapkamer en vertel wat je fijn vindt, wat je lastig vindt en wat je anders zou willen. Twee openingszinnen om aan te passen:

• "Het lukt de laatste tijd niet altijd, en ik wil dat je weet dat het niets met jou te maken heeft."
• "Zullen we een paar weken vrijen zonder dat het ergens op uit hoeft te lopen?"

Ben jij de partner? Een onhandige reactie maakt de onzekerheid alleen maar groter, schrijft Rutgers, dus reageer op het moment zelf rustig en zonder grapje. Betrek het ook niet op jezelf, en spreek irritaties later wel uit, want onuitgesproken spanning kruipt vroeg of laat mee onder het dekbed.

Penispomp en cockring bij erectieproblemen: wat doen ze wel en niet?

Thuisarts noemt de penisring en het penispompje als hulpmiddelen om een stijve penis te krijgen of te houden, te koop in seks- en internetwinkels. Een vacuümpomp trekt met onderdruk bloed in de zwellichamen, en een ring om de basis van je penis houdt dat bloed daarna langer vast.

Volgens het Reinier de Graaf ziekenhuis krijgt 90% van de mannen bij goed gebruik een aanvaardbare erectie met een vacuümpomp. Bravis urologie noemt de werking in het algemeen goed, en bijwerkingen zeldzaam. Die bronnen gaan wel over medische vacuümpompen: de pompen in onze shop zijn lifestyleproducten en geen medisch hulpmiddel. Heb je een aandoening of slik je medicijnen, bespreek het gebruik dan eerst met je huisarts.

Zo gebruik je een vacuümpomp veilig

1. Trim het schaamhaar rond de basis van je penis. Dan sluit de cilinder beter af (Tergooi MC), en trekt de ring niet aan je haartjes (Bravis ziekenhuis).
2. Smeer wat glijmiddel op waterbasis op de rand van de cilinder voor een goede afdichting, en schuif de ring vooraf over het uiteinde.
3. Pomp rustig op en houd de drukmeter in de gaten. Bij pijn, tintelingen of een doof gevoel laat je via het ventiel direct de druk los.
4. Is je penis stijf, schuif dan de ring om de basis, laat het vacuüm los en haal de cilinder eraf.
5. Houd de ring de eerste keer 10 minuten om en daarna maximaal ongeveer 25 minuten (Thuisarts). Ziekenhuizen zoals Tergooi MC houden 30 minuten aan als harde grens, omdat het weefsel van je penis anders plaatselijk kan afsterven. Haal hem direct na de seks af en maak alles schoon met water en zeep.

Een rode of blauwe kleur met zichtbare adertjes en een penis die koud aanvoelt, horen bij een vacuümpomp (Tergooi MC). Soms ontstaan er kleine blauwe plekjes, maar die kunnen geen kwaad (Reinier de Graaf). Komt er met de ring om geen sperma naar buiten? Ook normaal. De ring drukt je plasbuis dicht, en na het afhalen kan het sperma er alsnog uitvloeien (Tergooi MC). Bij sikkelcelziekte, leukemie of tumoren in het beenmerg is een pomp niet geschikt (Reinier de Graaf). Slik je bloedverdunners, of twijfel je om een andere reden? Overleg dan eerst met je arts.

Je vindt bij ons handmatige penispompen en, voor wie moeite heeft met knijpen, elektrische penispompen. Zo'n pomp ziet eruit alsof hij uit het natuurkundelokaal komt, en dat klopt ook: de luchtdruk om je heen doet het werk, niet je knijpkracht. De drie modellen hieronder hebben allemaal een drukaflezing en een veiligheidsventiel.

Lees ook: Hoe werkt een penispomp?

Cockring bij erectieproblemen: hoe strak en hoe lang?

Begin met een verstelbaar model met drukknopen of een lasso-sluiting, want die krijg je snel los; een dichte metalen ring is geen goede eerste keuze. Doe de ring om als je halfstijf bent, met wat glijmiddel op waterbasis, en bouw op van tien minuten naar maximaal ongeveer 25 minuten. Haal de ring meteen af bij pijn, tintelingen, gevoelloosheid of een blauwe verkleuring, en val er nooit mee in slaap. Krijg je hem er niet af, ga dan niet zelf knippen of zagen, maar ga direct naar de huisartsenpost of de spoedeisende hulp. Gebruik je bloedverdunners, of heb je hart- en vaatziekten of diabetes, overleg dan eerst met je huisarts.

Kies uit cockringen zonder vibratie of zoek met cockringsetjes in verschillende maten de spanning die bij je past. Vibrerende cockringen zijn extra plezier, geen behandeling. Over materialen en maten lees je meer in Cockring: alles over het gebruik van een penisring.

Hulpmiddelen naast elkaar gezet

Erectiepillen: wat helpt echt en wat is gevaarlijk?

Erectiepillen op recept, zoals sildenafil (bekend van Viagra), tadalafil en vardenafil, zorgen dat er meer bloed naar je penis stroomt en dat het minder snel wegstroomt. Ze werken alleen als je zin hebt en geprikkeld wordt (Thuisarts). In Nederland heb je er een recept voor nodig (apotheek.nl).

Hoe gebruik je erectiepillen?

Sildenafil en vardenafil werken 4 tot 5 uur, tadalafil tot 36 uur, en ze beginnen na ongeveer een half uur. Neem sildenafil en vardenafil liefst minstens 2 uur na het eten, want vet eten vertraagt de werking, en nooit meer dan één pil per dag. Na ongeveer vier keer evalueer je het met de huisarts, die de sterkte kan aanpassen (Thuisarts). Mogelijke bijwerkingen zijn onder meer hoofdpijn, een rood gezicht, een verstopte neus en duizeligheid. Slik je een alfablokker tegen prostaatklachten, zoals doxazosine of alfuzosine, dan kan je bloeddruk tijdelijk extra dalen. Sta dan niet plotseling op als je duizelig bent en overleg met je arts (apotheek.nl).

Rode vlaggen: dit doe je nooit

• Nooit samen met nitraten of poppers. Nitraten zijn hartmedicijnen, en poppers bevatten ook nitraten. De combinatie kan je bloeddruk plotseling en langdurig laten zakken (apotheek.nl). Laat tussen een nitraat en een erectiepil minstens 24 uur zitten, en na tadalafil wacht je zelfs minstens 48 uur voordat je een nitraat of poppers gebruikt (Thuisarts, apotheek.nl).
• Niet na een recent hartprobleem. Had je minder dan zes maanden geleden een hartinfarct of beroerte, voel je druk op de borst bij lichte inspanning of is je bloeddruk erg laag, dan zijn deze pillen niet geschikt (Thuisarts). Heb je hartkramp maar kun je 2 trappen van 10 treden oplopen zonder druk op de borst, dan is een erectiepil meestal veilig.
• Pijn op de borst na een pil die niet binnen 5 minuten minder wordt? Neem dan géén nitraatspray of -tablet onder de tong en bel direct je huisarts of de huisartsenpost. Heb je na een erectiepil toch een nitraat of poppers gebruikt, bel dan 112 of ga met spoed naar het ziekenhuis (Thuisarts).
• Na 4 uur nog stijf? Ook dan bel je direct, want de zwellichamen kunnen beschadigd raken.

Erectiepillen online bestellen?

Liever niet via een willekeurige website. Volgens de IGJ en het CBG verdubbelde het aantal meldingen over illegaal online aanbod van medicijnen in 2024 tot circa 200, met vooral doping, pijnstillers en erectiemiddelen. Zulke pillen kunnen te veel, te weinig of geen werkzame stof bevatten, dus haal receptmedicijnen bij je eigen arts en apotheek.

Vrij verkrijgbare 'erectiepillen' en supplementen zijn geen geneesmiddelen. Ook het Vlaamse expertisecentrum Sensoa raadt aan voorzichtig te zijn met kruidenmiddeltjes uit seksshops. Wij raden ze daarom niet aan, zeker niet naast hart- of bloeddrukmedicatie.

Als pillen niet werken of niet mogen

Amsterdam UMC noemt alprostadil in de plasbuis, injecties in de penis (Androskat) en als laatste stap een penisprothese. Begeleiding door een seksuoloog kan ook veel opleveren, zeker als spanning meespeelt; je vindt er een via nvvs.info.

Mythes en feiten over erectieproblemen

• Mythe: een echte man kan altijd. Rutgers noemt het juist een groot misverstand dat mannen altijd zin hebben.
• Mythe: een erectiepil werkt vanzelf. Zonder zin en prikkeling gebeurt er niets, ook niet met een pil in je lijf.
• Mythe: zonder erectie geen seks of orgasme. Klaarkomen lukt ook zonder stijve penis, en zoenen, strelen, handen en mond zijn gewoon seks (Rutgers).
• Mythe: harder pompen geeft meer resultaat. De drukmeter zit er niet voor de sier. Pomp rustig op, en voelt het pijnlijk of doof aan, dan ben je te ver gegaan.

Erectieproblemen zijn geen eindstation

Er is bijna altijd iets aan te doen. Begin met de zelfcheck, pak je leefstijl aan, haal de druk eraf en praat erover met je partner. Blijven de klachten, dan is je huisarts de logische volgende stap.

Lees ook: Langer volhouden in bed? Lees deze 11 tips. Te vroeg klaarkomen vraagt namelijk om een andere aanpak dan je erectie verliezen.

Wat hielp jou of jullie het meest, of welke vraag bleef nog hangen? Laat het weten in de reacties.